Mark Saey | Civiclab

Inleiding

Mark Saey

Werken aan (wereld)burgerschapseducatie (WBE) is in de EU tot op heden te veel beperkt gebleven tot ofwel korte of extra-curriculaire projecten of een enkel vak. Daarmee dekt het te weinig de schoolfactoren die de burgerzin van jongeren beïnvloeden. Daarnaast hebben we ook al te vaak te maken met een te grote breuk tussen allerhande beleidsverklaringen en de praktijk op de werkvloer.  Daardoor blijft duurzame vooruitgang op het vlak van burgerzin uit.

WELT – Wereld Educatie Leren voor de Toekomst, wil aan die problematiek verhelpen. Zodat de ontwikkeling van democratisch burgerschap effectief en op voldoende grote schaal kan worden verbeterd.

WELT is de allereerste integrale werkwijze voor (wereld)burgerschapseducatie en steunt op jarenlang onderzoek en ervaring met projectwerking en burgerschapseducatie in het secundair onderwijs.[1] . Het integreert als een 10%-laag projectwerking doorheen het curriculum alle relevante schoolfactoren:

  • de samenhang en relevante inhouden van het curriculum
  • de burgerzin van de rolmodellen of leerkrachten
  • het doelgerichte schoolbeleid
  • de participatie van leerlingen
  • de gelijkheid in het onderwijssysteem.

Enerzijds ontwikkelen de leertrajecten vrij automatisch de verschillende items van de competenties burgerzin uit de diverse matrixen van de EU, UNESCO, OESO. Voor Vlaanderen ook de VOET of (in ontwikkeling) de eindtermen burgerschap, voor het publieke onderwijssysteem GO! tevens de doelen uit de leerlijn voor het optievak Actief Burgerschap[2] en voor het katholieke net ook de doelen van het vak Mens & samenleving ; voor beide netten gelden in de levensbeschouwelijke vakken ook de interlevensbeschouwelijke competenties die eveneens binnen dit programma kunnen worden ontwikkeld. Anderzijds geeft de implementatie van WELT op school ook het nodige gewicht aan burgerzin in de schoolcultuur, om ook de andere factoren op een efficiënte integrale manier te bevorderen.

Daarnaast is de benadering voldoende generisch om flexibel te worden ingezet in de verschillende onderwijssystemen van de EU landen. Bovendien zet zij scholen aan om lokaal te werken rond de problemen die ons allen aanbelangen, i.s.m. organisaties uit het middenveld. De inzet is het vormen van “brede scholen voor wereldburgers”.

De basis van de werkwijze is niet geheel nieuw en steunt op de bekende vakoverschrijdende leerpraktijk “Geïntegreerde proef” uit de technische, kunst- en beroeps secundaire onderwijsvormen. WELT voegt daar op handige wijze de bedoelde matrix items en een meer algemene pedagogiek aan toe. Zo kan de praktijk binnen de algemeen vormende onderwijsvorm worden opgenomen en worden ook de andere onderwijsvormen opgewaardeerd. Op die manier zorgt WELT voor meer gelijkheid in het onderwijssysteem. Sinds 2017 zet WELT in op een schaalvergroting van WBE in Vlaanderen. [3]

Deze handleiding is bedoeld voor scholen en onderwijssystemen die met de leertrajecten aan de slag willen gaan. In een eerste deel worden de onderdelen of stappen van de voorbereiding van een leertraject gepresenteerd, in het tweede deel worden deze geïllustreerd a.d.h.v. fragmenten uit het boek Jongeren worden wereldburgers (JWW) en uit de documentaire van het meermaals gelauwerde The Refugees Project (TRP).

[1] Zie Saey M. (2014): Jongeren worden wereldburgers, Gent: Academia Press, hier op deze website. Het LWZ model luidt binnen WBE ook een nieuw paradigma in, zie Saey M. (2016): Onderwijs en samenleving, hier op deze website.

[2] Schrijver dezes was lid van de Commissie Leerlijn Actief Burgerschap van het Vlaamse Gemeenschapsonderwijs GO!.

[3] Een korte historiek van LWZ/WELT wordt bij de aanvang van Deel 2 van deze handleiding gegeven, de belangrijkste voordelen t.o.v. oude en bestaande praktijken of paradigma’s (W)BE worden aan het eind van I.4. opgesomd. De resultaten op het vlak van burgerschap bij een in het algemeen vormend onderwijs uitgevoerd LWZ/WELT traject kan u aan het eind van Deel 2 vinden.

Handleiding

DEEL I. De onderdelen van een leertraject WELT

Een traject is in theorie al bij al vrij eenvoudig.

In dit deel sommen we de onderdelen op en geven we bij iedere stap een kort woordje uitleg over de achterliggende theorie.

1. Onderwerp

2. Moreel stappenplan

3. Organiseer het doe-luik in relatie tot het kennisluik

4. Invullen van het didactische schema

5. Organiseer een jury

DEEL 2. Illustratie

Om alles te illustreren selecteerden we vooral materiaal van het gelauwerde The Refugees Project. Dat werd doelbewust ondernomen met een voor Vlaanderen naar sociale positie, waardeoriëntatie en prestatieniveau gemiddelde klas zeventienjarigen (5de jaar) van 20lln. Daardoor is dit voorbeeld een ruwe standaard voor wat algemeen haalbaar is.

StumbleUponPrintFriendly